TRANG CHỦ > Review Camera > Nông nghiệp thời 4.0: Giống vẫn là yếu tố vô cùng quan trọng

Nông nghiệp thời 4.0: Giống vẫn là yếu tố vô cùng quan trọng

  • Rất dễ để ứng dụng IoT vào các mô hình sản xuất nông nghiệp
  • Trồng rau trong… không khí
  • Hệ thống nhà màng cho sản xuất nông nghiệp công nghệ cao
  • HITECH AGRO 2017: Sản xuất nước quả cô đặc bằng công nghệ JEVA

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ 4 được mở ra trên toàn cầu, thông qua những đột phá khoa học vào thế giới vi mô và khám phá ra những quy luật mới của thế giới này, từ đó hình thành những công nghệ mới như công nghệ na-nô, công nghệ in 3D, công nghệ sinh học phân tử, công nghệ di truyền, công nghệ của trí tuệ nhân tạo (AI), internet của vạn vật (IoT),…

Riêng trong lĩnh vực nông nghiệp, nhờ có công nghệ mới với những cảm biến cùng các chương trình/phần mềm ứng dụng trên các thiết bị thông minh và mạng internet, các khâu như tưới nước, bón phân, chăm sóc cây trồng và vật nuôi trong suốt quá trình nuôi/trồng có thể được tự động hóa hoàn toàn, đồng nghĩa với việc giải phóng được sức lao động của con người trong “3 tiêu chí đầu” của câu ca dao nói trên. Thế nhưng dù là CMCN 4.0, “tiêu chí cuối cùng” là “giống” vẫn phải là một quá trình nghiên cứu, chọn lọc, kể cả những thực nghiệm vi sinh tại các phòng thí nghiệm, để đưa thêm các yếu tố có liên quan đến thổ nhưỡng, khí hậu, môi trường thiên nhiên,… đang diễn ra trên trái đất hiện nay vào những giống mới, để điều chỉnh và tạo ra những cây/con giống phù hợp, cho năng suất và giá trị kinh tế tốt nhất.

Phục hồi các nguồn gen quý, nhóm giống bản địa

Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh đang nghiên cứu 10 giống lúa thảo dược, tiêu biểu trong số đó là các giống ĐT 128 – cho gạo mầu đỏ (Gạo dương), ĐT 135 – cho gạo mầu đen (Gạo âm). Theo kết quả phân tích của Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia – Bộ Y tế, hàm lượng vitamin B1 trong giống lúa thảo dược ĐT 128 là 78,5mg/100g, cao gấp 88,28 lần so với các loại gạo bình thường. Còn hàm lượng omega đạt 9,39 mg/100g, cao gấp 17,1 lần lúa gạo thông thường (cụ thể là với gạo khang dân 18). Vì thế, việc sử dụng các sản phẩm chế biến từ gạo lúa thảo dược có thể phòng được bệnh tiểu đường, béo phì, rất có lợi cho các bệnh về tim mạch, chống ung thư, chống lão hoá và suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi.

Cán bộ, nhân viên Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh kiểm tra khu khảo nghiệm các giống lúa mới nhằm phục vụ sản xuất và xây dựng thương hiệu.

Omega 3 là tiền thân của DHA, giúp trẻ nhỏ phát triển trí thông minh, phụ nữ da mềm mại tươi trẻ. Khi sử dụng người thể trạng âm ăn gạo dương (Gạo đỏ), người thể trạng dương ăn gạo âm (Gạo đen). Khi môi trường sống có nhiều thay đổi bất lợi, thể trạng con người ngày càng mất quân bình âm dương, vì thế, nếu sử dụng các giống lúa thảo dược này sẽ cân bằng lại và có lợi cho sức khoẻ.

Ngoài ra, theo nhiều chuyên gia, các giống lúa bản địa còn là nguồn gen quý, có khả năng chống chịu sâu bệnh, kể cả thời tiết bất thuận. Bởi thế, Công ty này đã tìm mọi cách để lai tạo, phục hồi các nguồn gen quý này và tạo ra các giống cây trồng mới.

Nhóm giống lúa bản địa vốn là những giống lúa đã tồn tại lâu đời – trên 60 năm, thậm chí cả trăm năm, có thời gian sinh trưởng dài, năng suất thấp và nhiều giống lúa bản địa đã bị thất truyền đang được Công ty Giống cây trồng Quảng Ninh tìm cách phục hồi. Tại tỉnh Quảng Ninh, hiện chỉ còn hai giống lúa bản địa vẫn được gieo cấy nhiều là “Bao thai” ở các huyện miền Đông, và “Nếp cái hoa vàng”, chủ yếu ở thị xã Đông Triều.

Giống Nếp cái hoa vàng đã được Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh phục tráng thành công vào năm 2013, còn giống Bao thai sẽ chắc chắn thành công vào năm 2019. Riêng giống lúa thảo dược ĐT 128, Công ty dự kiến báo cáo công nhận sản xuất thử năm 2017 và đây cũng là những thành công quan trọng trong công tác nghiên cứu các giống lúa thảo dược của tỉnh Quảng Ninh.

Trung Quốc lai tạo thành công giống lúa có thể sống bằng nước biển

Theo dự báo, nước biển ngày càng dâng cao khiến nhiều quốc gia, đặc biệt là Việt Nam sẽ phải hứng chịu nhiều thiệt hai do biến đổi về môi trường: Diện tích đất canh tác bị giảm do nước biển dâng gây ngập; cùng đó diện tích đất bị hạn mặn, phèn sẽ ngày càng lan rộng, khiến các giống cây, con đang sử dụng hiện nay không còn phù hợp nữa.

Trước tình hình này, các nhà khoa học tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển lúa chịu mặn ở Thanh Đảo, Sơn Đông, Trung Quốc đã thành công trong việc phát triển giống lúa chịu mặn, bằng cách bơm, pha loãng nước biển và đưa vào các cánh đồng, “tập” cho các giống lúa mới dần thích nghi.

Các nhà nghiên cứu của Trung tâm này đã rất ngạc nhiên bởi khi sử dụng nguồn nước mặn vẫn có thể tạo ra 6,5 – 9,3 tấn lúa/ha thay vì 4,5 tấn/ha như trước nay. Điều này cho thấy, giống lúa chịu mặn đã sẵn sàng được thương mại hóa.

Nhà nghiên cứu hàng đầu Yuan Longping, vốn nổi tiếng với biệt danh “cha đẻ của cây lúa lai” ở Trung Quốc, cho rằng việc trồng lúa chịu mặn có thể nuôi sống 200 triệu người và tăng năng lực sản xuất loại gạo chịu mặn của Trung Quốc.

Với kết quả này, Việt Nam hoàn toàn có thể nghiên cứu, học hỏi để lai tạo, nhân ra những giống lúa chịu mặn mới, kể cả mua giống của họ, hoặc liên kết, chuyển giao công nghệ với họ, để phục vụ cho vựa lúa lớn nhất cả nước là đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) của chúng ta.

Vịt biển “hợp duyên” với các vùng xâm nhập mặn

Việc nuôi và nhân rộng giống vịt biển – Một giống vịt mới, chịu được môi trường nước mặn, kể cả sống ở biển, dù vẫn còn nhiều vấn đề đòi hỏi các nhà khoa học cần đi sâu nghiên cứu, nhưng vịt biển hiện được coi là giống vật nuôi thích hợp nhất cho nhu cầu tái cơ cấu giống vật nuôi ở các tỉnh bị đe dọa nghiêm trọng bởi xâm nhập mặn, nhất là khu vực ĐBSCL.

Với đặc tính nổi trội: Có thể nuôi được ở cả môi trường nước ngọt, nước lợ, nước mặn, thậm chí nhiều phèn, nên vịt biển hầu như đã có mặt khắp 8/13 tỉnh giáp biển ở ĐBSCL và giống vịt biển này vẫn được lãnh đạo nhiều địa phương lẫn người dân, nơi bị xâm nhập mặn quan tâm.

Giống vịt biển có đặc điểm nổi bật là sống ở môi trường ngọt, lợ, mặn đều được.

Trả lời phóng viên báo, ông Lê Văn Việt, ngụ xã Phong Thạnh Tây B, huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu, cho biết, địa bàn huyện Phước Long chia thành 2 vùng sản xuất rõ rệt: Vùng sản xuất lúa và vùng chuyển đổi chuyên nuôi tôm kết hợp trồng lúa và các loài thủy sản khác. Nhưng sự biến đổi khí hậu trong thời gian gần đây khiến con tôm ở vùng chuyển đổi liên tục bị bệnh và chết, làm đời sống người dân gặp rất nhiều khó khăn.

Năm 2016, gia đình ông Việt được Trung tâm Thực nghiệm và Chuyển giao khoa học – công nghệ huyện hỗ trợ đầu tư mô hình nuôi thử nghiệm 100 con vịt biển. Qua 1 năm nuôi, giống vịt này hoàn toàn phù hợp, thích nghi với thổ nhưỡng và nguồn nước mặn, ít bệnh, mau lớn, không như các giống vịt khác mà người dân ở đây đã từng nuôi.

Theo ông Việt, trong điều kiện hạn mặn từ 8 – 10 ‰ (phần ngàn), vịt biển vẫn uống được nước mặn. Trước đó, các giống vịt khác nếu nuôi tại các vùng nước lợ vào những tháng có độ mặn tăng cao (từ tháng 3-8), vịt dễ nhiễm bệnh tiêu chảy, chậm lớn, lông bị quăn và giảm sản lượng trứng. Trong khi đó, đàn vịt biển vẫn sống tốt trong điều kiện nước mặn như vậy và cho trứng hàng ngày.

Không chỉ các tỉnh ven biển Việt Nam như trường hợp gia đình ông Việt mới nuôi giống vịt này. Tại đảo Trường Sa, từ rất lâu rồi, bộ đội Hải Quân trên Đảo đã được cung cấp giống vịt biển và họ đã nuôi vịt biển ngay trên biển để lấy trứng, lấy thịt phục vụ bữa ăn hàng ngày.

Theo ông Nguyễn Văn Trọng – Cục phó Cục Chăn nuôi, vịt biển là đối tượng thích hợp cho các vùng ven biển chịu ảnh hưởng nặng của biến đổi khí hậu hay các vùng hải đảo. Trong đề xuất các gói kỹ thuật để thích ứng biến đổi khí hậu gồm giống, thức ăn và quy trình kỹ thuật, Cục sẽ tiếp tục hỗ trợ nhằm tăng cường đàn giống gốc cho vịt biển và các giống khác.

Còn TS. Dương Xuân Tuyển – Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển chăn nuôi gia cầm (Vigova) cho hay, sau 3 năm nghiên cứu và chuyển giao, giống vịt biển đang phát triển tương đối tốt, bước đầu được hầu khắp các tỉnh ĐBSCL tiếp nhận.

Kết quả phân tích cho thấy, vịt biển có tỷ lệ protein trong cơ đùi và cơ ức cao hơn so vịt siêu nạc. Ngoài ra, do vịt biển uống nước muối có độ mặn 10 – 15 ‰ nên chúng có khả năng đào thải tốt, không gây tồn dư lượng muối trong cơ thể. Về trứng vịt biển, thành phần hóa học và axit amin so với giống vịt chuyên trứng không có sự khác biệt lớn. Trứng vịt biển lại chứa nhiều axit amin, đặc biệt là nhóm các axit amin thiết yếu và là nhóm thực phẩm có giá trị dinh dưỡng tốt cho con người.

“Tuy nhiên, do là giống mới nên cần tiếp tục nghiên cứu, phân tích sâu để khai thác được tối đa tiềm năng sinh học của vịt biển. Thị trường đầu ra cũng là một vấn đề cần quan tâm khi phát triển đại trà” – TS. Tuyển chia sẻ.

Nhà nước cần đẩy nhanh việc bảo hộ quyền SHTT đối với giống cây trồng

Kể từ năm 2006, Việt Nam chính thức gia nhập Hiệp hội quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới (UPOV) và cam kết sau 10 năm sẽ bảo hộ tất cả các giống và loài thực vật. Thế nhưng, mục tiêu đề ra có đạt được hay không vẫn là câu hỏi không dễ trả lời, bởi đến nay mới chỉ có 90 loài giống cây mới tại Việt Nam được đăng ký bảo hộ. Điều đó đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho các nhà quản lý, từ khâu chuyển đổi nhận thức của người nông dân đến việc thực thi chính sách pháp luật về bảo hộ giống cây trồng.

Vấn đề bảo hộ quyền SHTT đối với giống cây trồng đã được ghi nhận trong Công ước quốc tế vào năm 1961, nhưng phải đến cuối năm 2006 Việt Nam mới gia nhập Hiệp hội UPOV. Theo các chuyên gia, giống cây trồng là yếu tố then chốt giúp cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, là cơ sở để xây dựng thương hiệu hàng hóa nông sản.

Nếu một quốc gia không đăng ký bảo hộ quyền SHTT cho giống cây trồng sẽ có thể mất quyền sở hữu hợp pháp đối với những loại cây này. Nhưng quan trọng hơn là các mặt hàng nông sản không đăng ký sở hữu thường gặp bất lợi về giá cũng như giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, chưa kể đến việc bị nhân giống bất hợp pháp thậm chí bị giành mất quyền về giống mới.

Thực tế cho thấy, nhận thức về tầm quan trọng của bảo hộ quyền SHTT đối với cây trồng tại Việt Nam còn rất hạn chế, dẫn đến số lượng đơn đăng ký chưa nhiều. Cho đến nay, mới có 90 loài được bảo hộ trong khi theo cam kết gia nhập Hiệp hội UPOV, đến năm 2016, nước ta phải bảo hộ tất cả các giống cây trồng. Có nhiều nguyên nhân khiến các tổ chức, cá nhân ở Việt Nam vẫn thờ ơ với việc đăng ký bảo hộ giống cây trồng, song có lẽ rào cản lớn nhất vẫn là câu chuyện thương mại hóa tài sản trí tuệ. Đa phần chủ sở hữu các loại giống mới này chưa thấy được lợi ích trực tiếp từ việc đăng ký bảo hộ cho giống cây trồng của họ.

Mô hình canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hâu tại đồng bằng Sông Cửu Long.

Bởi thế, không ít ý kiến cho rằng, Việt Nam cần xây dựng và có cơ chế khuyến khích nhằm bảo đảm cho chủ sở hữu có thể khai thác lợi nhuận và tái đầu tư cho hoạt động sáng tạo của mình từ giống cây trồng. Chẳng hạn sự kiện Công ty TNHH thanh long Hoàng Hậu (Bình Thuận) mua bản quyền giống thanh long ruột tím hồng LĐ5 của Viện Cây ăn quả miền Nam (Sofri) với giá 2 tỷ đồng được xem là ví dụ điển hình, đồng thời cũng được xem là “cú hích quan trọng”, đánh dấu sự thay đổi về nhận thức của cộng đồng về vấn đề bản quyền giống.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, giống cây trồng được bảo hộ có phải tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định, có tên phù hợp, thuộc danh mục giống cây trồng được bảo hộ do Bộ Nông nghiệp PTNT ban hành. Song, để xác định được giống cây trồng nào được biết tới và phổ biến rộng rãi không hề đơn giản, nhất là khi cho tới nay vẫn thiếu cơ sở pháp lý quy định nghĩa vụ của chủ văn bằng bảo hộ trong việc nêu rõ nguồn gene bản địa đã tiếp cận để tạo ra giống mới.

Tất cả những việc trên đây rất cần sự vào cuộc của Nhà nước, của chính quyền từ Trung ương cho tới địa phương nhằm bảo hộ cho được những giống cây, con mới, kể cả những cây, con được lai ghép hay bảo tồn nguồn gen quý, có thể sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện hiện nay; đồng thời tạo được “cú huých” trong mảng nuôi, trồng và mang lại hiệu quả kinh tế cho các tổ chức, doang nghiệp và người nông dân, giúp Việt Nam giảm thiểu việc nhập khẩu giống mới cũng như giảm thiểu nhập khẩu lương thực, thực phẩm từ bên ngoài vào thị trường nội địa.

CÁC TIN TỨC KHÁC

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com